Murat Ülker yazdı: Bir aile şirketi dünyaya nasıl açılır?

Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi Murat Ülker, kendi kişisel web sitesinde yayımladığı kapsamlı yazısında, Türkiye’de 80 yıl önce küçük bir imalathanede başlayan bisküvicilik işinin bugün 110’dan fazla ülkede 4 milyarlık nüfusa hitap eden küresel bir gıda devine dönüşme serüvenini anlattı.

Penta çalışanlarının da katıldığı Tsinghua Üniversitesi Xplorer Programı kapsamında Türkiye’yi ziyaret eden Çinli aile şirketlerinin ikinci ve üçüncü kuşak temsilcilerini Yıldız Holding’de ağırlayan Ülker; küreselleşmenin aşamalarını, dünya markalarını bünyelerine katarken ve sonrasında edindikleri tecrübeleri kendi kaleminden ve doğrudan söylemleriyle paylaştı.

"Kendimi hâlâ bisküvici olarak tanımlıyorum"

İlkokul yıllarındaki bir anısını aktaran Murat Ülker, öğretmeninin babasının mesleğini sorduğunda "Babam bisküvici" dediğini ve babası Sabri Ülker'in de bunu teyit ettiğini belirterek, "Bu cevabı hâlâ seviyorum ve kendimi de bisküvici olarak tanımlıyorum. Bugün aynı işi yapıyoruz ama çocukken hayal bile edemeyeceğim bir ölçekte" ifadelerini kullandı.

Gençlik yıllarında Avrupa ve Amerika’da yaklaşık 60 fabrika ve tesis gezdiğini, babasının kendisini sürekli sorular sorarak işe hazırladığını kaydeden Ülker, Orta Doğu’ya ilk ihracatın 1974’te başladığını, 1984’te ise tek başına Uzak Doğu ve Çin ile ilk temasını kurduğunu belirtti. 2000’li yılların başında Cidde’deki fabrikanın satın alınmasıyla yurt dışı üretiminde yeni bir faza geçtiklerini, Albeni’nin Orta Asya’da, Biskrem’in Afrika’da, pötibörün ise Suudi Arabistan’da adeta yerel bir marka gibi benimsendiğini aktardı.

Godiva hamlesi: "Satılıktı da ondan aldık"

Godiva’nın satın alınma sürecini anlatan Murat Ülker, 2000 yılında katıldığı strateji toplantısında kendisine "Godiva satılırsa al" notunu yazdığını, 7 yıl sonra satılık olduğunu öğrenince ihaleye girerek Aralık 2007’de sözleşmeyi imzaladıklarını belirtti.

"Godiva’yı neden aldınız?" sorusuna "Satılıktı da ondan" yanıtını verdiğini hatırlatan Ülker, "Kendi alanımızda en iyiler arasında olmak istiyorduk. Karşımızda olağanüstü itibara sahip bir çikolata markası vardı ve satın alınabiliyordu. Ömür boyu bekleyip böyle bir fırsatla hiç karşılaşmayabilirdiniz. Godiva’yı aldığımızda Amerika’daki en ucuz seçenek yaklaşık 30 dolarlık bir kutuydu. Üç beş pralini bir arada ambalajlayarak 5 dolarlık daha küçük paketler çıkardık; markanın çok daha fazla yerde bulunmasını sağlayarak satışı büyüttük" değerlendirmesinde bulundu. Markanın Çin pazarına 2009'da girdiğini, bu yıl 100. yılını kutlayan Godiva ile Uzak Doğu'da 600'e yakın mağazaya ulaştıklarını kaydetti.

United Biscuits ve pladis: 4 milyarlık küresel pazar

2014 yılında İngiltere, Fransa, Nijerya, Suudi Arabistan ve Hindistan’daki 14 fabrikayı bizzat gezerek United Biscuits’i bünyelerine kattıklarını ifade eden Ülker, McVitie’s, Jacobs, Carr’s, Verkade ve BN gibi köklü markaların gruba katıldığını belirtti.

Farklı şirketlerin tek bir sinerjiyle büyümesi için 2016’da Londra merkezli pladis’in kurulduğunu hatırlatan Ülker, 2024’te Godiva’nın da bu çatıya katılmasıyla birlikte bugün 110’u aşkın ülkede 80 bin çalışan ve 25’i Türkiye’de toplam 45 fabrikayla faaliyet gösterdiklerini vurguladı.

Küresel şirketin ortak dili ve GOYA felsefesi

Farklı dillerden ve kültürlerden gelen ekiplerin "Mutlu et, mutlu ol" felsefesi etrafında birleştiğini söyleyen Ülker, kurumsal dili akılda kalıcı kısaltmalarla yönettiklerini dile getirdi:

GOYA (Gez, Oturma Yerinde Artık): Müşteriyi ziyaret etmek, sahaya inmek ve coğrafyayı yerinde tanımak.

GOAL21: Sıfır hata, ortak hedefte hizalanma, liderlik ve pazarda birinci veya en kötü ihtimalle ikinci olma hedefi.

MOVERS: Maddi değer, ortak hedefler, yaratılan değer, fırsat değerlendirmesi, rakipler ve sürdürülebilirlik.

OF COURSE: Organize olmak, odaklanmak, iş ortaklarıyla iş birliği yapmak, pazarda mükemmeli yakalamak, yenilenmek, yüzde 110 performans hedeflemek ve ahlaklı olmak.

Aile şirketinde devamlılık: Hissedarlık başka, görev başka

Bir şirketin tek bir kişiye bağımlı kalmadan kurumsal kararlar alabilmesi gerektiğini vurgulayan Murat Ülker, bugün Mehmet Tütüncü'nün Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO olarak Yıldız Holding'e liderlik ettiğini söyledi.

Aile üyelerinin şirketteki varlığı konusunda kesin sınırları olduğunu belirten Ülker, "Aileden gelen hissedarlık başka, bir işi yapabilecek yetkinliğe sahip olmak başka. Şirkette çalışmak isteyen aile üyelerinin o göreve uygun olması ve şirketin de kendilerine ihtiyaç duyması gerekiyor. Grup dışında işlerin nasıl yürüdüğünü görmeleri önemli; bağımsız mülakat neticesinde dördüncü kuşak da artık şirkette çalışıyor. Kendi çocuklarımın gelecekteki sorumluluklara uygunluğunu değerlendirirken duygularımla hareket edemem, bağımsız değerlendirmeyi tercih ederim" dedi. Ülker ayrıca 360 derece performans değerlendirmesine girdiğini, çalışanlarının geri bildirim eksikliği uyarısını dikkate alarak kendisini geliştirdiğini aktardı.

Harvard'a konu olan strateji: "Şemsiyeyi güneşliyken alın"

2018 yılında kısa vadeli borçların uzun vadeye yayılması sürecine değinen Ülker, "Söylemeyi sevdiğim gibi; şemsiyenizi hava güneşliyken almanız gerekir, çünkü yağmurlu bir günde kimse size şemsiye ödünç vermez" dedi.

Harvard Business School’un 2021 yılında yayımladığı vaka çalışmasında "Şok mu satılmalı, Godiva Asya mı?" ikileminin ele alındığını hatırlatan Ülker, iki yolu da akılcı yönettiklerini söyledi: Şok’un 2018’de halka açıldığını, 2019’da ise Godiva’nın Japonya, Güney Kore ve Avustralya operasyonlarının değerinde satılarak borçların azaltıldığını kaydetti. Ülker, 2025 yılı finansal sonuçlarında net borcun yıllık FAVÖK’ün iki katının altına indirildiğini, ambalaj, süt ve yağ gibi yan işlerden çıkılarak ana odak olan gıda, atıştırmalık ve perakendeye yoğunlaştıklarını sözlerine ekledi.

Çin ve Doğu Türkistan gözlemleri

1984’ten beri Çin’e gittiğini ve son olarak Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Kaşgar ve Urumçi’yi (Xinjiang) 10 yıl aradan sonra yeniden ziyaret ettiğini anlatan Ülker, bölgedeki devasa altyapı yatırımlarını ve hızlı modernleşmeyi aktardı. Tarihi sokakların ve yapıların korunması konusunda İstanbul’un Menderes dönemi imar hareketleriyle benzerlikler kuran Ülker, Çin’in artık sadece bir üretim merkezi değil, çok kutuplu dünyayı şekillendiren küresel bir aktör olduğunu ifade etti. Mayıs 2026'da yayımladığı Çin yazısının Boğaziçi mezunu Louk Luo tarafından WeChat üzerinden Çince özetlenerek büyük ilgi görmesine de değinen Ülker, Türkiye’nin Orta Koridor vizyonu ile Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi arasındaki stratejik potansiyele dikkat çekti.

Bu içerik, Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi Murat Ülker'in kendi web sitesinde yayımladığı değerlendirmelerden derlenmiştir. Yazının tamamına ve orijinal metnine muratulker.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: https://muratulker.com/bir-aile-sirketi-dunyaya-nasil-acilir/