AITR yapay zekâda egemenlik stratejik yol haritası açıkladı

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) ve İstanbul Teknik Üniversitesi liderliğinde kurulan Yapay Zekâ Türkiye Platformu (AITR) tarafından 29 Haziran'da düzenlenen basın toplantısında yapay zekânın Türkiye'deki gelişimi ve gelecek dönem hedeflerini konu alan Yapay Zekâ - Hızlandırılmış Dönüşüm Çağında Yönetişim Etik ve Risk raporu kamuoyuyla paylaştı. “Yapay Zekâ Vizyonu: Kamu ve Özel Sektör İş Birliği / TBV Değerlendirmeleri” temasıyla gerçekleştirilen toplantıda, yapay zekânın iş dünyası, kamu ve toplum üzerindeki etkileri kapsamlı şekilde değerlendirildi.

Toplantının açılış konuşmasını yapan Türkiye Bilişim Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Eczacıbaşı, Türkiye Bilişim Vakfı'nı 1995 yılında kurduklarını belirterek, “Türkiye'nin bilgi toplumuna dönüşmesi hedefiyle çıktığımız bu yolculukta bugün, “iyilik için teknoloji” misyonuyla yön gösteren, sorgulayan ve ortak akıl üreten bir sosyal gelişim pusulası gibi çalışıyoruz. Bugün lansmanını yaptığımız AITR raporu da tam olarak bu pusulanın yapay zekâ çağına bakan yüzü; TBV'nin 30 yıldır savunduğu vizyonun bugüne uyarlanmış hâli” dedi.
Yapay zekânın yalnızca teknolojik bir gelişme değil, ülkelerin rekabet gücünü ve bağımsızlığını doğrudan etkileyen stratejik bir alan haline geldiğini belirten Eczacıbaşı, bu süreçte “egemen yapay zekâ” anlayışının önemine dikkat çekti; “Egemen yapay zekâ aynı zamanda kendi dilimizde düşünen modeller geliştirmek, kendi verimizin kendi sınırlarımızda kalması, kendi değerlerimizi koruyabilmek ve vatandaşımızın mahremiyetini güvence altına almak anlamına da geliyor” ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin yapay zekâ alanında nasıl bir yol izlemesi gerektiğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Eczacıbaşı, “Biz küresel modellerin pasif birer tüketicisi mi olacağız, yoksa şartları kendi kültürümüz ve çıkarlarımız doğrultusunda biz mi yazacağız?” sorusunu yöneltti. Yakın dönemde açıklanan 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı'nı önemli bir adım olarak değerlendiren Eczacıbaşı, Türkiye Bilişim Vakfı'nın hazırlık sürecine katkı sunduğunu ve bundan sonra da kamu ile iş birliği içinde çalışmaya hazır olduklarını söyledi.

Dokuz başlıkta stratejik yol haritası
Türkiye Bilişim Vakfı ve İstanbul Teknik Üniversitesi liderliğinde, 15'ten fazla öncü kurumun, akademisyenlerimizin ve kamu paydaşlarımızın katılımıyla AITR'yi kurduklarını belirten Eczacıbaşı, “Biz AITR olarak, hantal ve yeni bürokratik yasalar üretmek yerine; ulusal inovasyonu koruyan ama zararlı eylemi cezalandıran proaktif bir yaklaşımı savunuyoruz. Bu doğrultuda, küresel riskleri yönetirken ulusal egemenliği merkeze alan dokuz adımlık stratejik mimarimizi kamuoyunun dikkatine sunuyoruz: Suç Odaklı Yaptırım, Dijital Kalkan, Dengeli Risk Yönetimi ve Kum Havuzu, Egemen AI ve GPU Kredisi, Türkçe Dil Modeli ve Açık Veri, Siber Savunma Entegrasyonu, Eğitim ve İş Gücü Dönüşümü, Şeffaflık Kartları ve Model Künyesi, Otonom Devlet Asistanları. Bütün bu adımları atarken bir dengeyi de gözden kaçırmamak gerekiyor. Kısa vadede egemen yapay zekâ kapasitemizi kurarken, asıl uzun vadeli pusulamızı, yani ‘iyilik için teknoloji' ilkesini de unutmamalıyız: yapay zekânın iklim, eğitim ve biyoçeşitlilik gibi alanlarda topluma ve gezegene gerçek bir fayda üretmesi. Çünkü yapay zekâ uyumu, izole bir yasal görev ya da yalnızca teknik bir parametre olarak kalmıyor; doğrudan ulusal rekabet avantajımızın ve toplumsal refahımızın merkezinde duruyor. AITR tek başına sihirli bir çözüm değil ama doğru sorulara, doğru paydaşlarla, açık ve hesap verebilir biçimde yanıt arayan köklü bir platform.”

Toplantıda ayrıca AITR Eş Başkanları Prof. Dr. Altan Çakır ve Levent Kızıltan tarafından hazırlanan sunumlarla platformun yürüttüğü çalışmalar, öncelikli çalışma alanları ve gelecek döneme ilişkin yol haritası katılımcılarla paylaşıldı.

Yapay zekâ ekonomik ve toplumsal dönüşümün merkezinde
AITR Eş Başkanı Prof. Dr. Altan Çakır konuşmasında, “Yapay zekâ artık yalnızca bir teknoloji başlığı değil; Türkiye'nin üretkenlik, rekabetçilik ve toplumsal refah gündeminin merkezinde yer alan stratejik bir dönüşüm alanıdır. Üretken yapay zekânın Türkiye ekonomisine sağlayabileceği yıllık yüzde 5'e varan GSYİH katkısı, doğru politika, doğru beceri yatırımı ve güçlü bir ekosistem koordinasyonu ile gerçek bir kalkınma fırsatına dönüşebilir. Ancak bu fırsat kendiliğinden gerçekleşmeyecektir. İş dünyası, kamu, üniversiteler ve sivil toplumun aynı masa etrafında buluşması; güvenilir, kapsayıcı ve insan odaklı yapay zekâ yaklaşımını birlikte inşa etmesi gerekmektedir. AITR olarak hedefimiz, yapay zekâyı yalnızca verimlilik aracı olarak değil, Türkiye'nin dijital egemenliğini, toplumsal faydasını ve küresel rekabet gücünü artıracak bir ortak akıl platformu olarak konumlandırmaktır. Yapay zekânın yönünü yalnızca teknoloji belirlememeli; değerlerimiz, insanımız ve Türkiye'nin gelecek vizyonu belirlemelidir” dedi.

Riskleri bugünden görmek zorundayız
AITR Eş Başkanı Levent Kızıltan, “Teknolojinin çekiciliği ve değiştirici gücü bize hep çok iyi geldi ve bazen düşünmeden de peşine takılabildik. Ama bakınız aradan neredeyse 20 seneyi aşkın bir süre geçtikten sonra ve ancak… Internet üzerinden şekillenen iletişim yöntemlerinin ve sosyal medyanın zararlı yanlarını konuşabiliyor ve çocuklar ve gençler için kısıtlamalara gidebiliyoruz. Heyecan içinde e-posta ile haberleşme ve internet üzerinden alışveriş yaparken yasaklara veya kısıtlamalara gidileceğini kim düşünebilirdi ki… Şimdi yapay zekâ ile çok daha hızlı ve çok daha dönüştürücü bir dalga ile karşı karşıyayız ve faydaları düşündüğümüz kadar yarın karşımıza çıkabilecek riskleri de düşünerek hareket etmek zorundayız” şeklinde konuştu.
Etkinlikte, yapay zekânın Türkiye'de güvenilir, etik ve sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi için kamu, akademi ve özel sektör arasında güçlü iş birliklerinin önemine dikkat çekilirken, AITR'nin bu ekosistemi bir araya getiren ortak bir platform olarak çalışmalarını sürdüreceği vurgulandı.