Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda güncellenen plan 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor. Plan, COP31 vesilesiyle yayımlandı.
Türkiye’nin yeşil dönüşüm sürecine yön veren Yeşil Mutabakat Eylem Planı, 2026-2030 dönemi için güncellendi. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan, 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ilan ettiği 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda hazırlanan plan, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 vesilesiyle kamuoyuna duyuruldu.
İlk plan 2021'de yayımlanmıştı
Yeşil Mutabakat Eylem Planı, Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı Avrupa Birliği’nin hayata geçirdiği Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum amacıyla ilk kez 2021'de yürürlüğe girmişti. 9 ana başlık ve 81 eylemden oluşan ilk plan kapsamında kurumlar, yeşil dönüşümü destekleyen 50'nin üzerinde strateji, eylem planı ve yol haritası hazırladı. Uluslararası iklim ve ticaret politikalarındaki gelişmeler ile AB mevzuatındaki değişiklikler, planın güncellenmesini gerektirdi.
11 ana başlık, 41 hedef, 142 eylem
- Güncellenen plan şu 11 ana başlıktan oluşuyor:
- Karbon fiyatlandırma politikaları
- Yeşil ve döngüsel ekonomi
- Yeşil finansman
- Temiz, ekonomik, güvenli enerji arzı
- Sürdürülebilir tarım
- Sürdürülebilir hareketlilik ve akıllı ulaşım
- İklim değişikliği ile mücadele
- Adil geçiş ve toplumsal mutabakat
- Eğitim ve öğretimde yeşil dönüşüm
- Diplomasi
- Avrupa Yeşil Mutabakatı bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri
Karbon fiyatlandırmasında TR ETS dönemi
Plana göre AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nda (SKDM) mali yükümlülükler 1 Ocak 2026'da başladı. SKDM şu anda demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerinde uygulanıyor. Bu ürünlerde AB, Türkiye’nin ihracatında yüzde 47 paya sahip. Türkiye de bu ürünlerde AB’nin en büyük ikinci tedarikçisi konumunda.
Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi’nin (TR ETS) kurulmasını öngören İklim Kanunu 9 Temmuz 2025'te, TR ETS Yönetmeliği ise 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Planda, TR ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB’ye ihracatta SKDM yükümlülüğünden mahsup edilmesiyle ihracatçıların AB pazarındaki rekabet gücünün desteklenmesi öngörülüyor. Karbon kaçağı riski yüksek sektörlerde ulusal bir SKDM kurulması da hedefler arasında.
Enerjide 2035 hedefi
Planda yer alan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı hedeflerine göre Türkiye, 2035'e kadar rüzgâr ve güneş enerjisinde toplam 120.000 megavat kurulu güce ulaşmayı hedefliyor.
Uygulama nasıl izlenecek?
Genelgeye göre ilgili kamu kurumları, sorumlu oldukları eylemlerle ilgili yıllık gelişme raporlarını Ticaret Bakanlığına gönderecek. Planın uygulaması, Ticaret Bakanı veya görevlendireceği bakan yardımcısı başkanlığındaki Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu tarafından izlenecek. Grupta 11 bakanlığın bakan yardımcıları ile Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Yatırım ve Finans Ofisi Başkan Yardımcısı ve Yükseköğretim Kurulu Başkan Vekili yer alıyor.
Ticaret Bakanlığı açıklamasında, “Önümüzdeki dönemde de kamu kurumlarımız, özel sektörümüz ve tüm paydaşlarımızla yakın iş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışarak Eylem Planı’nda yer alan hedef ve eylemleri kararlılıkla hayata geçirmeye, ülkemizin yeşil dönüşümünü ve küresel rekabet gücünü desteklemeye devam edeceğiz.” ifadelerine yer verdi.